Nominale en effectieve rente

Nominale en effectieve rente

Het verschil tussen nominale en effectieve rente is uit te leggen aan de hand van een eenvoudig voorbeeld.

Stel: je opent een spaarrekening bij een bank en je stort € 1.000. Het jaarlijkse rentepercentage dat jij met de bank overeenkomt, is 4%. Dit percentage duiden we aan met de term nominale rente. Je spreekt verder met de bank af dat je elk kwartaal een deel van de rente wenst te ontvangen. Voor elk kwartaal betekent dit 1% rente. Aan het einde van het eerste kwartaal ontvang je volgens afspraak aan rente: € 1.000 * 0,01 = € 10,- (0,01 is gelijk aan 1/100 oftewel 1%). Het saldo op je spaarrekening wordt nu € 1.010.

Een kwartaal verder kun je weer een rente-uitbetaling tegemoetzien, opnieuw 1%, maar 1% van je nieuwe saldo (€ 1.010,-). De rente die wordt uitgekeerd, bedraagt ditmaal € 1.010 * 0,01 = € 10,10. Het bedrag dat na deze rente-uitbetaling op je rekening staat, is € 1.020,10.

Na het derde kwartaal is de rente-uitkering: € 1.020,10 * 0,01 = € 10,201 (afgerond € 10,20). Zo zie je dat het bedrag dat elk kwartaal aan rente op je rekening wordt gestort, steeds iets groter is. Je ontvangt namelijk rente op rente.

In de praktijk betekent een nominale rente van 4%, waarbij elk kwartaal 1% wordt uitgekeerd, het volgende: na één jaar heb je niet € 1.000 * 1,04 = € 1.040 op je bankrekening staan, maar € 1.000 * 1,01 ^ 4 = € 1.040,60401 (we laten het onafgerond). De rente die jij in totaal hebt ontvangen, is € 40,60401. Op een bedrag van € 1.000 is de werkelijke of effectieve rente 4,060401%.

In onderstaande tabel is dit visueel weergegeven:

Een ander voorbeeld ter verdere illustratie:

Bij het afsluiten van een hypotheek betaal je gewoonlijk provisie. Stel dat je € 100.000 leent tegen een rente van 5% (= nominaal). Het absolute rentebedrag dat je de hypotheekverstrekker jaarlijks verschuldigd bent, is € 5.000. Over het geleende bedrag wordt 1% afsluitprovisie in rekening gebracht. Het bedrag dat jij werkelijk ontvangt, komt daarmee op € 99.000. Als gevolg daarvan stijgen de relatieve rentelasten: € 5.000 / € 99.000 * 100% = 5,05% (afgerond). De effectieve rente is in dit geval dus 5,05%.